[1]

Nhìn lại bản đồ khu sinh họat người Việt tại “Nam Cali”, mỗi bề độ 7 cây số ngàn, bao trùm nhiều đơn vị thành phố. Sân bay có thể thấy trong góc trái-cao là sân bay thành phố Long Beach. Sân bay chính của hạt Orange tên gọi là John Wayne theo tên tài tử cao bồi đã chết, hoặc chính thức trên vé máy bay là sân bay Santa Ana vì nằm trong thành phố này, nằm dưới gốc phải-thấp, ngoài hình bản đồ. Cả hai đều là sân bay địa phương không phải quốc tế nên không có chuyến bay từ nước ngoài đáp (sân bay nào gọi là ‘quốc tế’ chỉ khác chổ là có hải quan, lớn nhỏ không kể)

Bài trước có hình bản đồ bang California lấy từ Google. ‘Nam California’, Southern California, là 1 tên không chính thức, như ‘Nam Bộ’ vậy, không có lằn ranh rõ ràng, Tên này chỉ những vùng dân cư từ thành phố Santa Barbara cho đến thành phố San Diego nằm ngay trên biên giới với Mexico.

Sở dĩ có tên đặt như vậy là vì bang California dài nằm trên nhiễu vĩ độ, thời tiết khác nhau rất xa từ Bắc chí Nam, mặt khác địa thế sông núi khác nhau hòan tòan. Miền Bắc lạnh có tuyết, có 1 vùng đồng bằng châu thổ và rặng núi cao Sierra Nevada. Miền trung nằm 2 bên dãy Sierra Nevada*(1) là một vùng bình nguyên đất màu mỡ và khí hậu rất tốt cho nông nghiệp không bị ảnh hưỡng tuyết nhiều tháng, là vựa nông phẩm hoa quả tươi cho toàn thể nước Mỹ. Miền Nam thì đặc biệt là trên 90% là đất sa mạc khô cằng nhưng phần đất gần biển lại có khí hậu tốt nhất nước Mỹ, tốt hơn cả Florida. Vùng ven biển California do có giòng nước lạnh quanh năm chảy từ Alaska xuống tác dụng như 1 máy điều hòa không khí, nước luôn luôn khoãng 60 độ F, nên dù sau lưng là sa mạc, vùng bờ biển vẫn rất mát. Vì vĩ độ thấp nên không bao giờ bị lạnh và gần như không bao giờ biết đến tuyết là gì, trừ những nơi núi cao. Mỹ gọi nơi này là ‘Côte d’Azur’ Mỹ, California Riviera, để so sánh với bờ biễn Địa trung hải bên Pháp và Ý.

Dân số California (36,961,664 năm 2009) 2 phần 3 sống ở phần đất từ Santa Barbara trở xuống tức phần gọi là Nam Cali. Trong phần đó khu đô thị - metropolis, đại đô thị - lớn nhất là khu nói trong bài trước, bao gồm những thành phố trong hạt Los Angeles và Orange liên kết lại thành 1 vùng san sát dân cư vĩ đại, chỉ cách khu vực San Diego phía Nam vài chục đặm đất chưa xây (đất trống, ‘nhà quê’).

Đó là cái ‘Nam Cali’ mà người ta hay thường nói, khi người ta nói “I am from Southern California”, “tôi sống ở Nam Cali”.*(2)

Các thành phố và nơi dân cư rãi rác Nam California do địa lý và khí hậu có sắc thái rất khác xa với San Francisco chẳng hạn. Từ San Francisco bay xuống (bạn tưởng tượng bay từ Hà Nội vào Sài Gòn), người ta có cảm giác như qua 1 xứ khác, 1 tiểu bang khác. Người dân 2 miền cũng khác nhau về phong thái, ăn mặc, sinh họat tập thể đôi chút, và dĩ nhiên từ đó có sự phân biệt và 1 cảm nhận đặc biệt nào đó về ‘quê quán’ của mình.

Do đó có 2 miền Bắc và Nam California trong tiềm thức người Cali.

[2]

Hình chụp trên đường Westminster thuộc thành phồ Westminster. Nhìn thấy bên đường hòan tòan là doanh nghiệp Việt Nam, không chen vào 1 người Mỹ nào. Đọan này gần như đều đặng như vậy trong 1 đoạn dài độ 5 cây số.  Đây chỉ là 1 đường. Tại đây đất bằng nên đường vẽ theo bàn cờ, còn nhiều đường như trong hình.

Hãy luôn luôn ý thức: đây là đất Mỹ, nước Mỹ , thì mới thấy cái đặc biệt của khoảng không gian.

[3]

1 bảng hiệu gới thiệu cho doanh nghiệp trong 1 cái gọi là ‘plaza’, 1 số văn phòng, quán, tiệm xây xung quanh 1 bãi đậu xe. 100% thương hiệu đó là Việt nam. ‘Dialysis’ trong hình là lọc thận, 1 dịch vụ y tế tư nhân có cơ sở lọc máu cho người liệt thận.

Mặt ngoài của 1 plaza như trên giải thích. Cũng trong vùng gọi chung là Little Saigon, 100 % doanh nghiệp Việt Nam, từ bảo hiểm, du lịch, nha sĩ, kế tóan, tiệm cà phê bên góc trái, góc phải là khoãng 10 tiệm ăn đủ loại từ phở đến bún mắm, 1 đôi phòng mạch bác sĩ v.v…

Một khu plaza như các plaza trên trong đó có 1 siêu thị hoa-việt. Gọi là người Hoa, tuy tại Hoa Kỳ nhưng những người này tự nhận là người Việt. “Về thăm quê” đối với họ là về Việt nam. Họ là “Mỹ gốc Việt” chứ không phải “Mỹ gốc Hoa, Chinese American”.

Một người Việt Nam mới định cư ở quanh quẩn đây, quanh năm suốt tháng có thể sẽ không cần nói 1 tiếng Anh nào cũng được! Ti-vi có 7, 8 đài tiếng Việt*(3) với quảng cáo việt và chương trình văn nghệ thể thao tin tức việt nam. Báo chí thì ê hề, năm bảy tờ nhật báo, báo tuần, và đặc biệt báo biếu vứt bừa bãi khắp nơi sống nhờ quảng cáo. Ngay cả cơ quan chính phủ, thành phố, quận hạt và bệnh viện cũng có thông dịch viên ngồi chờ.

Ghi chú:

*1 - Sierra Nevada không liên quan gì với bang Nevada kế cận. Sierra là rặng núi, đường nóc xem như lưỡi cưa (tiếng Tây ban nha caí cưa là sierra). Nevada là có tuyết.

*2 - Một số người Việt trong vùng, khi đi xa hay nói là “tôi ở Santa Ana”, nhất là những người di cư đợt đầu, là vì khi xưa số dân di cư Việt đến đầu tiên có tụ tập trong thành phố Santa Ana là thành phố lớn nhất xưa nhất trong hạt Orange. Sau này đã dời về khu Little Saigon, hiện nay không còn bao nhiêu tại thành phố Santa Ana nữa. Thành phố này trên bản đồ Little Saigon trên kia (khu khoanh viền vàng) thì nằm phía đông-nam, nơi có phi trường Santa Ana (John Wayne).

*3 - ‘Đài’ có nghĩa là 1 công ty truyền thông như 1 nhà báo nhưng với media là truyền hình. Đài phát sóng thì là công ty thật lớn và chỉ giới hạn. Nay truyền hình tại Mỹ là digital hết, không còn như chỉ đầu năm ngoái, nên số băng tần (kênh) có thể bán thời gian truyền hình cho “đài” XYZ tăng gấp 5 đến 10 lần, tùy tần số UHF hay VHF. Gía thời gian phát hình cũng rẻ xuống nên mới co nhiều “đài” hiệu lên sóng. Đó là noí làn sóng bắt tự do miễn phí qua cột trời, các đường giây cáp thì đã digital từ lâu. Hiện nay tivi bán đều là kỷ thuật số.