14. December 2010 by thằng bờm.

Toàn bộ địa phận thành phố Westminster, California nằm gọn trong khu vực Little Saigon.  Khi nói đến Little Saigon thì phải nói đến Westminster, và khi nói đến Westminster thi phải nói đến đường Bolsa. Nhắc lại là Little Saigon nằm gác lên nhiều phần của nhiều thành phố khác nhau, xin xem bản đồ các bài trước.

Tấm bia dựng trên đường Bolsa, là trục lộ kính doanh chính của khu sinh họat người Việt. Bia do thành phố dựng, với mục đích khuyến khích và thu hút kinh doanh và du lịch, không phải là mốc biên giới thành phố. Nên nhớ là mặc dù ‘Little Saigon’ là tên gọi có cầu chứng nhưng không phải là 1 địa danh chính thức trên bản đồ. Có ghi rõ trên bia ‘Vietnamese business district’, ‘Biệt khu kinh doanh Việt Nam’.

Bên trái của bia là huy chương All-american City thành phố Westminster đạt được năm 1996. Do 1 cơ quan dân sự gọi là National Civic League trao thưởng vì những thành đạt về tiêu chuẩn tốt cho 1 thành phố, bao gồm tất cả dịch vụ từ cảnh sát cứu hộ, đến vệ sinh đến lao động, nếp sống cộng đồng v.v… cũng tương tự như danh hiệu khu phố gương mẫu ở Sài Gòn vậy. Mỗi năm hội cấp cho 10 thành phố Mỹ, đến nay có 600 thành phố toàn khắp nước đuợc danh hiệu này.

Tiếng Mỹ: ‘All-american’ không phải là ‘tòan Mỹ’ mà có nghĩa là ‘gương mẫu Mỹ’, ‘đặc trưng Mỹ’, với ý tốt, là 1 idiom, thành ngữ đặc biệt Mỹ. Khu này không ‘tòan Mỹ’ mà ‘tòan Việt Nam’!

Cũng lắm ‘người Mỹ gốc Việt’ ta, nếu không nói là hầu hết, không biết cái nớ là cái gì. Đại gia nào qua Nam Cali liên lạc thằng Bờm sẽ làm hướng dẫn viên du lịch có hiểu biết, bảo đảm không nói tiếng Viết pha hay tiếng Mỹ bồi. Miễn phí. Miễn dốc.

Mời bạn viễn xứ đi xem qua cảnh quang Bolsa qua 1 ít hình ảnh để có 1 khái niệm nó là cái gì mà nghe quậy dữ vậy. Các bài tiếp sẽ còn nhiều hình ảnh nữa. Du lịch miễn phí. Hình dưới là 1 đoạn Bolsa, con đường dài độ 4 dặm Anh, nơi ai muốn tập nói tiếng Mỹ trên đất Mỹ không đến làm gì. Vì chúng nói tòan tiếng Việt! Hay tiếng Mỹ bồi, như “How come I no see you” để nói “why haven’t I seen you” - ‘how come’ là tiếng lóng của ‘why’ - hay “get line” để nói “get in line” - sắp hàng một (line) tại quầy tính tiền.

Một vài hình ảnh trên đường Bolsa - tiếng Mễ (Tây ban nha) là cái túi xách, chả hiểu tại sao - để bạn đọc mường tượng bối cảnh con đường chính mà ai ai đến du lịch cũng phải đến xem qua cho hả dạ.

Ngõ vào 1 khu buôn bán gọi là ‘plaza’ như tả trong bài trước (hình dài trên). Hai con nai bị bắt ra đứng đó mặc dù tòan vùng Nam Cali không có nai - chỉ có khô nai - vì tên Tàu nó là Lộc và đối với người Tàu cái gì cũng phải có đủ 1 cặp mới hên. Khu nhà chung cư ngoài xa gọi là ‘cồng-đô’ (condominium hay condo - đừng nhầm với condom là cái bao cao su ngừa thai tránh HIV) hay như tại Việt Nam gọi là căn hộ cao cấp, mới xây năm qua để bán cho người già VN có tiền (hay có tiền con cháu) về hưu. Ai ở VN nhào dô cũng được - cũng đã có. Cựu đại tá ngụy sẽ ở sát vách với cựu thượng úy công an huyện, vui.

 Một thương hiệu nổi tiếng.

 Ở đâu nghe Paris by Night nghĩ là cái gì to ghê gớm lắm. Chỉ là một cái tiệm có cái loa hát quảng cáo ra mặt đường, cạnh nhà thuốc Bắc Khang Dân đã đóng cửa, gần tiệm heo quay vịt quay, sau hẽm có 1 cái kho.

Trên một đường ngang Bolsa sau lưng cửa tiệm là cái kho làm ’studio’, nơi thâu âm cho ca sĩ lên sân khấu nhái miệng. Bên cạnh Hội ái hữu Sóc Trăng (để ý hội có cả chữ Tàu phụ đề Việt ngữ dưới chữ Mỹ cho ái hữu nào không đọc được chữ Việt)

Hình dưới: Bolsa khúc chạy qua 1 địa điểm nổi tiếng.

 Một địa điểm nổi tiếng khác trên đường Bolsa. Cổng này là kiến trúc nổi bật xưa nhất của Little Saigon có từ những năm cuối thập niên 1970, làm người Mỹ chú ý đầu tiên và gọi là ‘Pagoda’, giống cái chùa Tàu. Con đường vào do đó đặt tên là đường Pagoda.

 Quán nửa khuya. Người ‘Mỹ gốc Việt’ ta hay nói “Sàigòn đi đâu cũng thấy là quán nhậu” với giọng điệu như quán nhậu là 1 thứ gì hạ cấp xấu xí. Trên các đường Little Saigon quán ăn san sát kề vách nhau, chắc cũng cả ngàn cái. Có điều tại Mỹ thì không phải là quán nhậu, người ‘Mỹ gốc Việt’ sang trọng quý phái đâu có nhậu, chỉ ăn uốn.

  Một Người Việt Nam nổi tiếng.

Hoàng thân Bảo Ngọc Vĩnh San*, thứ nam vua Duy Tân, thường đến thăm thành phố Westminster vì tại đây có nhiều thành viên hòang tộc cư ngụ. Thị trưởng Westminster Margie Rice có làm lễ trao tặng chìa khóa thành phố cho hai vợ chồng nhân dịp 1 chuyến đến thăm tòa thị chính.

… còn tiếp với nhiều hình. Bạn đọc ưa chuộn mục gì cứ cho biết, thằng Bờm sẽ tìm hiểu, chụp hình đăng lên coi.

* - Thằng Bờm gọi là cậu, chỉ hiểu ít tiếng Việt, tiếng mẹ đẻ là tiếng Pháp.

Posted in Uncategorized | Print | 1 Comment »

11. December 2010 by thằng bờm.

Nhìn lại bản đồ khu sinh họat người Việt tại “Nam Cali”, mỗi bề độ 7 cây số ngàn, bao trùm nhiều đơn vị thành phố. Sân bay có thể thấy trong góc trái-cao là sân bay thành phố Long Beach. Sân bay chính của hạt Orange tên gọi là John Wayne theo tên tài tử cao bồi đã chết, hoặc chính thức trên vé máy bay là sân bay Santa Ana vì nằm trong thành phố này, nằm dưới gốc phải-thấp, ngoài hình bản đồ. Cả hai đều là sân bay địa phương không phải quốc tế nên không có chuyến bay từ nước ngoài đáp (sân bay nào gọi là ‘quốc tế’ chỉ khác chổ là có hải quan, lớn nhỏ không kể)

Bài trước có hình bản đồ bang California lấy từ Google. ‘Nam California’, Southern California, là 1 tên không chính thức, như ‘Nam Bộ’ vậy, không có lằn ranh rõ ràng, Tên này chỉ những vùng dân cư từ thành phố Santa Barbara cho đến thành phố San Diego nằm ngay trên biên giới với Mexico.

Sở dĩ có tên đặt như vậy là vì bang California dài nằm trên nhiễu vĩ độ, thời tiết khác nhau rất xa từ Bắc chí Nam, mặt khác địa thế sông núi khác nhau hòan tòan. Miền Bắc lạnh có tuyết, có 1 vùng đồng bằng châu thổ và rặng núi cao Sierra Nevada. Miền trung nằm 2 bên dãy Sierra Nevada*(1) là một vùng bình nguyên đất màu mỡ và khí hậu rất tốt cho nông nghiệp không bị ảnh hưỡng tuyết nhiều tháng, là vựa nông phẩm hoa quả tươi cho toàn thể nước Mỹ. Miền Nam thì đặc biệt là trên 90% là đất sa mạc khô cằng nhưng phần đất gần biển lại có khí hậu tốt nhất nước Mỹ, tốt hơn cả Florida. Vùng ven biển California do có giòng nước lạnh quanh năm chảy từ Alaska xuống tác dụng như 1 máy điều hòa không khí, nước luôn luôn khoãng 60 độ F, nên dù sau lưng là sa mạc, vùng bờ biển vẫn rất mát. Vì vĩ độ thấp nên không bao giờ bị lạnh và gần như không bao giờ biết đến tuyết là gì, trừ những nơi núi cao. Mỹ gọi nơi này là ‘Côte d’Azur’ Mỹ, California Riviera, để so sánh với bờ biễn Địa trung hải bên Pháp và Ý.

Dân số California (36,961,664 năm 2009) 2 phần 3 sống ở phần đất từ Santa Barbara trở xuống tức phần gọi là Nam Cali. Trong phần đó khu đô thị - metropolis, đại đô thị - lớn nhất là khu nói trong bài trước, bao gồm những thành phố trong hạt Los Angeles và Orange liên kết lại thành 1 vùng san sát dân cư vĩ đại, chỉ cách khu vực San Diego phía Nam vài chục đặm đất chưa xây (đất trống, ‘nhà quê’).

Đó là cái ‘Nam Cali’ mà người ta hay thường nói, khi người ta nói “I am from Southern California”, “tôi sống ở Nam Cali”.*(2)

Các thành phố và nơi dân cư rãi rác Nam California do địa lý và khí hậu có sắc thái rất khác xa với San Francisco chẳng hạn. Từ San Francisco bay xuống (bạn tưởng tượng bay từ Hà Nội vào Sài Gòn), người ta có cảm giác như qua 1 xứ khác, 1 tiểu bang khác. Người dân 2 miền cũng khác nhau về phong thái, ăn mặc, sinh họat tập thể đôi chút, và dĩ nhiên từ đó có sự phân biệt và 1 cảm nhận đặc biệt nào đó về ‘quê quán’ của mình.

Do đó có 2 miền Bắc và Nam California trong tiềm thức người Cali.

Hình chụp trên đường Westminster thuộc thành phồ Westminster. Nhìn thấy bên đường hòan tòan là doanh nghiệp Việt Nam, không chen vào 1 người Mỹ nào. Đọan này gần như đều đặng như vậy trong 1 đoạn dài độ 5 cây số.  Đây chỉ là 1 đường. Tại đây đất bằng nên đường vẽ theo bàn cờ, còn nhiều đường như trong hình.

Hãy luôn luôn ý thức: đây là đất Mỹ, nước Mỹ , thì mới thấy cái đặc biệt của khoảng không gian.

1 bảng hiệu gới thiệu cho doanh nghiệp trong 1 cái gọi là ‘plaza’, 1 số văn phòng, quán, tiệm xây xung quanh 1 bãi đậu xe. 100% thương hiệu đó là Việt nam. ‘Dialysis’ trong hình là lọc thận, 1 dịch vụ y tế tư nhân có cơ sở lọc máu cho người liệt thận.

Mặt ngoài của 1 plaza như trên giải thích. Cũng trong vùng gọi chung là Little Saigon, 100 % doanh nghiệp Việt Nam, từ bảo hiểm, du lịch, nha sĩ, kế tóan, tiệm cà phê bên góc trái, góc phải là khoãng 10 tiệm ăn đủ loại từ phở đến bún mắm, 1 đôi phòng mạch bác sĩ v.v…

Một khu plaza như các plaza trên trong đó có 1 siêu thị hoa-việt. Gọi là người Hoa, tuy tại Hoa Kỳ nhưng những người này tự nhận là người Việt. “Về thăm quê” đối với họ là về Việt nam. Họ là “Mỹ gốc Việt” chứ không phải “Mỹ gốc Hoa, Chinese American”.

Một người Việt Nam mới định cư ở quanh quẩn đây, quanh năm suốt tháng có thể sẽ không cần nói 1 tiếng Anh nào cũng được! Ti-vi có 7, 8 đài tiếng Việt*(3) với quảng cáo việt và chương trình văn nghệ thể thao tin tức việt nam. Báo chí thì ê hề, năm bảy tờ nhật báo, báo tuần, và đặc biệt báo biếu vứt bừa bãi khắp nơi sống nhờ quảng cáo. Ngay cả cơ quan chính phủ, thành phố, quận hạt và bệnh viện cũng có thông dịch viên ngồi chờ.

Ghi chú:

*1 - Sierra Nevada không liên quan gì với bang Nevada kế cận. Sierra là rặng núi, đường nóc xem như lưỡi cưa (tiếng Tây ban nha caí cưa là sierra). Nevada là có tuyết.

*2 - Một số người Việt trong vùng, khi đi xa hay nói là “tôi ở Santa Ana”, nhất là những người di cư đợt đầu, là vì khi xưa số dân di cư Việt đến đầu tiên có tụ tập trong thành phố Santa Ana là thành phố lớn nhất xưa nhất trong hạt Orange. Sau này đã dời về khu Little Saigon, hiện nay không còn bao nhiêu tại thành phố Santa Ana nữa. Thành phố này trên bản đồ Little Saigon trên kia (khu khoanh viền vàng) thì nằm phía đông-nam, nơi có phi trường Santa Ana (John Wayne).

*3 - ‘Đài’ có nghĩa là 1 công ty truyền thông như 1 nhà báo nhưng với media là truyền hình. Đài phát sóng thì là công ty thật lớn và chỉ giới hạn. Nay truyền hình tại Mỹ là digital hết, không còn như chỉ đầu năm ngoái, nên số băng tần (kênh) có thể bán thời gian truyền hình cho “đài” XYZ tăng gấp 5 đến 10 lần, tùy tần số UHF hay VHF. Gía thời gian phát hình cũng rẻ xuống nên mới co nhiều “đài” hiệu lên sóng. Đó là noí làn sóng bắt tự do miễn phí qua cột trời, các đường giây cáp thì đã digital từ lâu. Hiện nay tivi bán đều là kỷ thuật số.

Posted in Uncategorized | Print | No Comments »

10. December 2010 by thằng bờm.

Tòan vùng thành phố Los Angeles - Orange County (OC) bằng nhiều tỉnh Miền Nam VN nhập lại. Đây là ‘thành phố’ lớn nhất nước Mỹ về mặt bằng.

Hình trên cắt từ Google Maps, bao gồm địa phận Los Angeles - Orange County. Bản đồ dưới được cắt từ khuôn hình màu vàng và phóng lớn. Hãy tiếp tục xem…

Khu thương mại Việt Nam trong hạt Orange - ‘Quận Cam’

Diện tích do thằng viết khoanh bằng 1 khuôn màu vàng là khu sinh họat kinh tế văn hóa người Việt Nam, trong đó có nhiều phần của nhiều đơn vị hành chánh gọi là ‘thành phố’ - cities, với tòa thị sảnh, 1 ông thị trưởng và 1 hội đồng thành phố và cơ cấu riêng như cảnh sát, cứu hỏa, ngân sách v.v…. Thành phố Westminster nằm gọn trong khu vực màu vàng này, các phần khác thuộc thành phố Garden Grove, Anaheim, Santa Ana, Fountain Valley, Huntington Beach.
Little Saigon chỉ  là 1 địa danh không có tính chất chính thức, hành chánh hay bưu điện, như ‘Dakao’, ‘Ông Tạ’.

Trong khu vực này nếu bạn đụng xe thì xác xuất lớn là bạn sẽ đụng xe 1 thằng hay 1 con Việt Nam (đụng xe tao rồi thì không còn ‘Ông’ ‘Bà’ gì sất…) Bạn có thể mù chữ Mỹ mà kiếm ra doanh nghiệp bạn cần, như phòng mạch hay tiệm thuốc Bắc, quán ăn tiệm phở nhà hàng, tiệm hơt tóc hay massage, tiệm sửa xe, nhà băng, siêu thị Việt Nam, xe đò, quán nước mía hột vịt lộn gà vịt sống vân vân… Hàng quán san sát, trùng trùng điệp điệp là Việt Nam, bảng hiệu Việt Nam với 1 số lớn không thèm dịch ra chữ Mỹ - là chữ bản xứ! Ngay cả bưu điện và Library - là bưu điện, thư viện Mỹ! - cũng còn ghi “Bưu Điện”! “Thư Viện”!
Xin xem tiếp phần dưới, vì đoạn này chỉ nói trước về địa dư…

Bản đồ Sài Gòn lấy từ Google Maps

Đây là bản đồ Sài Gòn cắt từ Google Maps với tỷ lệ xích y như bản đồ khu Việt Nam trên kia, bạn hãy kéo lên kéo xuống mà đối chiếu kích thước. Diện tích khu Việt Nam được chồng lên bản đồ Sài Gòn với khuôn màu vàng. Bây giờ bạn ý thưc được tầm vóc địa dư để từ đây khi bạn nghe ‘Little Saigon’, ‘Nam Cali’, ‘Santa Ana’ hay ‘cộng đồng Việt Nam’, ‘thủ đô của người Việt nam hải ngoại’ v.v… bạn có thể mườn tuợng đúng mức tầm cở kích thước của gì mình đọc mình nghe. Không lớn hơn thực tế nhưng cũng không nhỏ gì đâu. Lời 1 anh chàng con đại gia VN qua chơi (xem cách ăn mặc và nhất là đôi giày): “Đ.. mẹ sao nó nhớn thế!”.

Nhìn so sánh diện tích xin bạn đọc cũng ý thức là mật độ dân cư (nói cách khác là “mức chen chúc”) khác nhau giữa TP HCM và khu vực Little Saigon. So sánh vắng tắt thì 1 khu phố thương mại, những dãy phố, ban đem không có người ở, ngủ. Quán hàng, văn phòng, công sở v.v… đều đóng cửa, để trống ban đêm. Và nhà ở trong vùng này có nhiều loại, sẽ bàn sau về nhà cửa tại Mỹ, nhưng nếu không phải loại chung cư vách kề vách thì đều có 1 mãnh vường nhỏ, và chỉ 1 gia đình, từ 2 người đến 5, 6 tối đa, 6 là khá hiếm.

Để các bạn thêm ý thức về con người và sự sống tại đây, bản đồ thứ nhì trên kia bao gồm 1 dân số độ trên 17 triệu người, lớn bằng bản đồ Miền Đông Nam Phần (theo lối gọi của Đệ Nhất Cộng Hòa), trong đó trong vùng bản đồ số 2 có khoảng 225,000 người là dân gốc Á Châu (lói chung nà da vàng mũi tẹt mắt xếch) trong kiểm tra dân số năm 2000 (Census 2000).
Trong vùng bản đồ số 2, bạn nhổ nước miếng sẽ trúng chân 1. thằng Việt Nam  2. thằng Hàn cọc  3. Thằng Tàu hoặc Chà Và hay Phi nhưng hiếm hơn. Sau mới đến thằng da trắng (chưa chắc là Mỹ sanh tại Mỹ).

Số điện thọai tại tòan vùng hạt Orange bắt đầu bằng 714 hay 949 gần như là 90%. Nếu bạn bấm nhầm số với 3 số đầu đó, gần như khi nào cũng nhầm nhà hoặc di động của người Việt Nam và Mễ, ít khi là của người da trắng (xem bài về giọng nói trong 1 bài trước).

Trong hạt Orange và Los Angeles còn vài tụ điểm, vài con đường số lớn là doanh nghiệp hoặc Việt Nam hay Hoa gô Việt, đặc biệt là khu Chinatown gần trung tâm Los Angeles (downtown, 1 danh xưng đặc sắc Mỹ). Chinatown có lẽ sẽ 1 bài riêng, nhưng đặc biệt Los Angeles Chinatown mặc dù khởi đầu là do người Hoa Mỹ (sanh tại đây 4, 5 thế hệ từ thời qua làm đường rầy xe lữa và nông dân) nhưngtừ thập niên 1980 đã dần dà bị dân di cư từ Việt Nam lấn đi, đến nỗi một người Hoa đến sau phải nói “phố Hoa gì đâu! toàn là Việt - họ gọi người Hoa từ Việt Nam qua là Việt).

Sau cùng thì phải nói rõ là tuy vùng đuợc khoanh như trên, nhưng không có nghĩa là người Việt cư ngụ tập trung tại đó. Dù mật dộ  nhà ở người Việt ngay trong vùng cao, số người sống ngoài vùng đó cũng rất nhiều, có người đến sở làm (thương nghiệp, văn phòng) của mình phải lái xe trên 1/2 tiếng hoặc hơn - ong ruồi bu về nơi nào có mật. Tại những nơi chỉ là vùng cư ngụ, không phải phố phường (vùng cư ngụ: residential areas) nói chung là giá địa ốc cao hơn, đẹp và sạch sẽ, xe cộ ít, yên tịnh. Và phải nói là hiện nay có 1 số Mít ta rất xính khoe khoan, rằng tôi ở Costa Mesa, Laguna, Irvine hay vùng sang trọng khác có bờ biển (”tôi không ở Westminster đông đúc lúc nhúc người Việt, chỉ ở với Mỹ trắng hay Tàu hay Nhật hay Mễ giàu có. Con tôi đi học trường trẻ con da trắng không”).

Dạ thưa rằng, phải, tại đây, Mỹ, chổ Việt Nam ta với nhau cũng đã có phân chia giai cấp. Cái nạn không phải chỉ của mình thôi mà là của nước Mỹ nói chung, nhưng Việt Nam ta thì, trí thức hay không, cũng mau thấm nhuần cái xấu của người trước, cái hay của người thì từ từ sau. Thành thử, đừng hòng, là đồng hương xa xứ, hễ cứ nhận là người Việt thì “cộng đồng” Việt sẽ đùng bọc thương yêu giúp đở gì đặc biệt hơn. “Cộng đồng” và “đồng hương” phần lớn chỉ  là để làm ăn cho tiện thôi. Cái chia rẽ, cách cách biệt giữa người Việt tha hương, nó cũng chỉ như 1 cái hình trong kính soi (mirror image) của những nơi khác như Sài Gòn, Hà Nội, Sóc Trăng.

Đón xem những nhận xét tiếp, trên ‘mạng’ trên báo chí không đâu có thực tế thực dụng và rõ ràng hơn (toàn là bá láp vô căn cứ và vô dụng).

Posted in Uncategorized | Print | No Comments »