27. December 2009 by thằng bờm.

Bối cảnh mùa lễ Giáng sinh tại Mỹ

December 2008 - 40 độ Farenheit

December 2009 - 25 độ F - cùng ngày 12.25. Năm nay 2009 có white Christmas tai Dallas, một hiện tượng được ghi nhận lần chót cách đây đúng 80 năm. Tháng 1 là cao điểm tổng cọng có thể có 10 ngày, 2 tuần tuyết rơi, nhưng vào đúng ngày Giáng sinh thì hiếm và được con nít hoan nghênh nhiều (con nít thích có gia đình xum họp đầm ấm, và tuyết thì chả ai đi đâu ra ngòai!). Tuyết chỉ rời vào 1 buồi chiều và ngưng về đêm nên không hơn 1 inch. Hạt tuyết rơi xuống khô (vì lạnh) và gió vẫn thồi bay như bụi trên mái nhà và giũa đường. Chỉ khi nào hơi ấm trở lại thì mới co đọng lại với nhau như trong hình.

80 độ F vào mùa hè tai Dallas, TX

 27 độ F vào ngày 25.12.2009. Một inch tuyết chưa đủ dày để che phủ cỏ úa và lá khô trong vườn.

28 độ F. Một khu thương mại người Việt và Hoa-Việt rãi rác trong thành phố Dallas bang Texas. Lúc này mưa phùn rất lạnh, chen với từng cơn bột tuyết bay (snow flakes, hoa tuyết). Phân biệt hạt nươc mưa và hạt tuyết, cùng kích thước: hạt mưa rơi thẳng, hạt tuyết bay là đà theo gió mạnh nhẹ. Người viết không đủ chịu đựng đứng lâu chờ có tuyết bay mà chụp, chỉ vừa run vừa bấm vài hình rồi vội vã chạy vào trong chợ.

 28 độ F bên ngoài khu thương mại (chợ + hàng quán) Mặc dù dưới độ đông, nươc trên dường chưa đông kịp vì còn sưc nóng của đất và hơi nóng xe qua lại. Sáng lại thì vẫn vủng nước đó nhưng lại là đá cứng, cũng màu săc đen, gọi là black ice, trên lộ rất nguy hiểm. Người đi trợt té rất nặng. Ăn mặc nhu người trong hình cũng không chết liền nếu chỉ để ra xe! Muốn ở lâu ngoài trời thí dụ như dọn dẹp vệ sinh thì phải dày hơn và bịt tai (vành tai ít máu, lạnh rất đau, vả lại màng nhĩ tiếp cận trực tiếp với khí hâu bên ngoài cũng rất đau. Hơi hít vào mũi là 28 độ F và phải được máu làm nóng trươc khi vào tới phổi, bạn nghĩ có phải là 1 thích nghi lớn của cơ thể không. Tay không mang bao tay sẽ cóng rất mau, nhất là nếu phải ướt.

28 độ F bên ngoài bải đậu xe, mưa lâm râm pha với tuyết bay (tuyết không rơi thẳng mà bay theo gió nhẹ tựa đám bụi trắng) Sau khi xe đậu lâu và nguội dần (2, 3 tiếng) tuyết sẽ phủ lên kính và lúc đó phải cạo mới lái đi được.

70 độ F bên trong khu chợ. Nói chung các thương nghiệp trang hoàng lễ hội có chừng mực không quá đáng lòe lẹt, có nơi nhiều hơn nơi khác, Mỹ cũng như ta. Blog này nói về người Việt tại Mỹ, chỉ nói về gì mắt thấy tai nghe, hình ảnh Xmas Mỹ có thể tìm xem trên mọi báo chí và cũng không mấy đặc thù tiêu biểu cho đời sống bình thường.

70 độ F bên trong khu chợ. Các cây thông bán như cành mai tháng chạp, lúc cao điểm cây cao 3 mét có thể mắc 200 dollars, lúc cận ngày 24 tháng 12 thì xuống có thể 20 đô hay… cho không, cũng như cành mai chiều 30.

                                                                                            25 độ F bên ngoài.

Một khu nhà trung lưu thành phố Dallas. Nhà nhà đều trang hoàng bằng đèn và giây màu, ngọai trừ nhà người do thái giáo. Người do thái giáo cố tình để quanh nhà thật tối vì cho đến nay họ vẫn không có thiện cảm với lễ lớn này của thiên chúa giáo và cố tình không hội nhập - đó là 1 sự thật mà ít ai dám đá động đến, người do thài hằng năm vẫn kiếm cớ kiện khi biểu tượng tôn giáo (ki-tô giáo) được trưng bày nơi công cọng vì luật cấm chính quyền lớn nhỏ thiên vị 1 tôn giáo nào. Họ phản đối và tỏ vẽ không thích khi mình chào họ bằng câu Merry Christmas. Người Mỹ muốn làm ăn với họ buộc phải dùng câu Happy Holidays - nôm na là mừng các ngày lễ (trong đó mặc nhiên có 1 ngày lễ Hannuka là một ngày lễ thứ yếu không quan trọng trong Do thái giáo). Ngưới Mỷ giòng chính khá bực bội về hiện tượng này.

75 độ F bên trong

Một gia đình Việt Nam về ăn lễ Giáng Sinh từ 3 tiểu bang, 5 thành phố. Thanksgiving và Giáng Sinh là 2 ngày người Mỹ đi lại thăm gia đình nhiều nhất trong năm. Thường khi thì vé may bay và xăng lên giá vào mùa lễ hội từ trước ngày Thanksgiving cho hết Tết dương lịch lại xuống.

Một nhà hàng Việt tại Dallas, 12.2009. Lúc này là 35 độ F. Từ chiều ngày 24.12 (ngày trước Giáng sinh gọi là Christmas Eve) và trong hết ngày 25.12 (là ngày Giáng sinh chính thức - Christmas) các nhà hàng Mỹ đều đóng cửa. Chỉ có nhà hàng Việt (và Á châu nói chung) là mở cửa nên có ai muốn đi ăn Noel ngoài cùng bạn bè gia đình thì vẫn cứ có chổ để đi. Dĩ nhiên người Mỹ giòng chính không đi ăn nhà hàng ngày Christmas*.

Phụ chú:

Ngày 25 tháng 12 thì công sở, trường học, nhà băng, tuyệt đại đa số hãng xưỡng và đại đa số thương nghiệp lớn nhỏ đều đóng cửa. Điều đáng chú ý là tuy hiến pháp Hoa kỳ buộc tôn giáo và chính quyền không được có liên quan, ngày lễ Giáng sinh các công sở như bưu điện, tòa thị chính, trường công lập v.v… đều đóng cửa. Âu Mỹ nói chung đã xem những ngày này là lễ hội dân gian, ngoại trừ thiểu số do thái giáo (tương đối nhỏ nhưng rất có ảnh hưỡng kinh tế) nhưng cho đến nay vẫn chưa công khai phản đối, mặc dầu phản đối như vậy vẫn hợp hiến. Thiểu số hồi giáo thì đương nhiên không dám lên tiếng phản đối!

Những ngày này đường phố vắng như ngày Mồng Một bên mình.

Posted in Uncategorized | Print | No Comments »

15. December 2009 by thằng bờm.

Nước Mỹ ở vĩ độ cao, bốn mùa khác biệt rõ rệt là điều thay đổi quan trọng nhất trong đới sống một di dân từ Việt Nam. Điều khác biệt rõ nhất, trước cả khác biệt về khí hậu, là sự thay đổi thời gian sáng tối trong ngày qua các mùa.

Giả tưỡng một người đi ngủ một đêm hè và ngày hôm sau thức dậy vào một ngày đông, sẽ tưỡng chừng như mình đã bị đưa vào một hành tinh khác. Thật vậy, ngày hè vào lúc gần 9 giờ đêm bạn còn có thể thấy ánh mặt trời le lói ở chân trời trong khi vào mùa đông mặt trời lặng vào lúc 4 giờ rưỡi (Đông chí, tại vĩ độ Los Angeles), một khoãng cách gần 4 tiếng đồng hồ*. Nếu kể cả gần 4 tiếng đồng hồ ánh sáng lúc rạng đông thì sự hiện diện ánh sáng mặt trời trong đời sống con người thay đổi thật lớn lao.
Vào mùa hè lúc 8 giờ tối (20 giờ) còn có thể rũ bạn ra bờ biển chơi một vòng xem mặt trời lặn, nhưng mùa đông, tan sở lúc 5 giờ (17 giờ) thì đã tối đen, nhất là vào những ngày mây mưa hay tời đổ tuyết, xe cộ lên đèn sáng rực. Ở các vĩ độ cao hơn nữa như tại các thành phố có nhiều người Việt như San Jose (gần San Francisco), Seattle, thủ đô Washington, New york, thì sự cách biệt này còn lớn hơn nữa.

Cảnh quang thực tế mùa đông - Cây xồi (oaks) rụng lá, cành tuy trụi nhưng không khô, không dễ gãy, đầy nhựa sống.**

Ở Việt Nam, người ta hay nói “nữa trưa đứng bóng”, bóng cây bóng người lúc đúng Ngọ thì ”đứng”, nói cách khác là ở ngay dưới chân. Ở Mỹ vào mùa này ngày nào có nắng lúc 12 giờ bạn có thể thấy bóng mình soi dài như trong buổi chiều Sài Gòn lúc 5 giờ (17 giờ). Bóng người lúc đúng 12 giờ thiên văn* chỉ hướng chính Bắc. Đó là vì mặt trời không bay theo vòng cung lớn nhất trên trời  mà vòng cung dời về hướng Nam rất nhiều.

Đó là, theo người viết, sự khác biệt lớn lao nhất giữa đời sống trên đất Mỹ và tại quê nhà, một sự khác biệt có ảnh hưỡng sinh lý*, trong nếp sống xã hội gia dình, kinh tế và lây lan ra cả tư duy tình cảm, tánh tình. Khác như thế nào và có khía cạnh yếu tố nào đo đạc (vì chỉ có đo đạc được thì mới có thể nói là khoa học, có chứng minh) được không thì ngừoi viết không thể nói rõ ràng được, nhưng là một điều người viết có thể đoan chắc mà không sai.

Người kiều dân Việt tại Mỹ không ít nguời khoác lác là người… “siêu-Việt”, không còn giống người ở quê nhà vì họ đang giàu có và sống trong một xã hội giàu có, tiến bộ tiện nghi và khoa học, hiểu xa biết rộng.  Họ nêu ra những khác biệt về thâu nhập, xe cộ nhà của, của cải gia tài, học lực và bằng cấp, những khác biệt về thời trang, thói tánh. Không hề một ai để ý đến nhưng điều nêu trên, mà có nhận biết thì cũng không cho là quan trọng, chỉ là một khía cạnh hiếu kỳ để mang ra ba hoa về lễ hội, tuyết trắng, thu vàng và những thời trang ăn mặc hời hợt.

Đời sống con người chủ yếu là thời gian sinh họat kinh tế, vui chơi hay học tập. Cả 3 đều bị ảnh hưỡng nặng nề bởi chu kỳ sáng tối đổi thay với biên độ lớn như vậy. Cho dù ánh đèn điện và các kỹ năng cao cấp khác đã giúp đỡ rất nhiều để xóa bớt sự xáo trộn lớn lao trong đời sống này, cả 3 đều phải thích ứng gần như liên tục, từ mùa này qua mùa khác. Thích nghi thì phải thay đổi. Thay đổi mỗi năm 2 lần lớn là đông hạ, với 2 thời gian chuyển tiếp là thu xuân. Con người sống theo một quy luật ép buộc thay đổi có chu kỳ bởi tạo hóa (phong thổ) sẽ có những đặc tính khác hẵn người khác sống ở trong những điều kiện thiên nhiên không giống như mình.

Một khu nhà trung bình ở thành phố Dallas, bang Texas vào mùa đông. Một ngày trung bình (40 độ F). Đây là hình ảnh đặc trưng (typical) hơn là hình ảnh thành kiến phủ tuyết trắng của mùa đông “bên Mỹ”. Cây trút lá, cỏ vàng úa, đường vắng vì người người đều chọn ỏ trong nội thất không ra ngoài.

Khí hậu vùng ôn đới tất nhiên có sự thay đổi từ ấm qua lạnh, nhưng vì nước Mỹ lớn nên những vùng miền Nam và các bang như California, Texas, Louisiana, Florida it ảnh hưỡng lạnh và có thành phố không bao giờ thấy tuyết rơi là gì. Dù sao ngoại trừ Florida và Hawaii thì các nơi khác trên đất Mỹ cũng chịu khí hậu lạnh mà tại Việt Nam không bao giờ có, như những nhiệt độ dưới độ đông nước đá là thường.

Hồi nhỏ tại quê nhà đi học nghe dạy rằng 0 độ C là nhiệt độ nước ngoài trời phải đông thành đá cứng, nghĩ rằng là đây là giới hạn tuyệt đối của đời sống các sinh vật, dưới nữa thì không còn thực vật động vật nào còn có thể tồn tại được. Qua đây mới thấy 32 độ F chỉ là một cái mốc con người khoa học đánh dấu lên hàn thử biễu. Cao điễm mùa đông (Tháng 1) nhiệt độ dưới 32 độ rất thường xuyên trên hầu hết lãnh thổ, cho dù các ngày nắng ấm hơn nhiều hơn là ngày lạnh giá trong mấy tháng mùa đông.

Cũng một thành kiến của lúc còn nhỏ tại quê nhà Sài Gòn, hể nghe đến mùa đông tại các nươc ôn đới Âu Mỹ thì nghĩ đến tuyết trắng bao phủ cảnh vật. Sự thật là trên một nửa nươc Mỹ vào mùa đông chỉ có tuyết một cách hiếm hoi, cho đến nỗi có thành ngữ white Christmas là một ước muốn, một mơ ước nguyện vọng của người ta, rằng là đêm Giáng sinh có tuyết rơi cho đẹp, thơ mộng và lãng mạn. Tuyết chỉ rơi như những cơn mưa, hay trong bão tuyết, khi độ ẫm và độ lạnh không khí thượng tầng đạt những thông số nào đó. Ngoại trừ trong trường hợp các cơn bão tuyết có gió lạnh, khi tuyết roi thì hạ tầng không khí lại ấm hơn những ngày đông không tuyết (xin google thêm ‘wind chill factor’ để xem yếu tố gió làm hạ nhiệt độ không khí như thế nào).

Một ngày nắng ấm mùa đông tại Dallas (55 độ F) bang Texas. Nhìn ảnh rọi lớn bạn có thể thấy vết bẩn trên xe ngoài xa lộ. Đó là vết bụi muối mà những ngày sau cơn mưa lạnh ban đêm nước đóng băng thành tảng trên đường, cơ quan lục lộ phải cho xe đem rãi đều (muối hầm mỏ trộn với cát sạn. Muối hạ độ đông của nước. Muối có tac dụng làm rỉ mọt mạnh nếu không sớm rữa sạch). Những ngày lạnh khô như trong hình độ ẩm rất thấp, con người cử động gây ma xát (với áo quần, thảm vãi, ghế ngồi, xe v.v…) tạo tĩnh điện nhiều, tay đụng vật gì khác, như trái khóa cửa hay ngay cả tay người khác cũng xẹt lữa điện rất đau!

Một thành kiến khác mà qua đây mới thấy rõ là sai, là mùa đông là mùa cuối năm, như ta thường nói “xuân hạ thu đông”. Mùa đông chỉ bắt đầu vào cuối tháng 12 dương lịch, nói chung mùa đông là 3 tháng đầu năm tây (Tết âm lịch rơi ngay vào giữa mùa đông của Mỹ!) Chỉ vào tháng 4 thì tuyết các vùng cực Băc mới tan hết, cuối tháng 4 các vùng cao còn có du lịch trượt tuyết. Khi người Mỹ nói “in the winter of 2010″ có nghĩa là “trong đầu năm 2010″. Mỹ không liên kết hai ý niệm Xuân với đầu năm (New Year), nhất là hiện nay tại xã hội đa chũng tộc này có Jewish New Year, Chinese New Year, Cambodian New Year, Orthodox New Year, v.v… và v.v…!

Một ngày mưa lạnh tại Dallas. Những ngày mưa lạnh nhiều hơn là ngày tuyết rơi, nhất là vào lúc giao mùa (tại đây tuyết rơi trong năm đếm chỉ hơn đầu ngón 2 bàn tay)  Cỏ cây còn lại rất ít (thảm cỏ đã úa khô) , loại đã được các nhà chọn giống chống lạnh gây giống bán.

Ngoài con người, sinh vật không có con nào tồn tại và định cư được một nơi mà khí hậu khác biệt nơi sinh đẻ một cách lớn lao như sự khác biệt giữa khí hậu Viet Nam (39 độ C tại Sài Gòn) và số lớn các nơi định cư của kiếu bào Việt Nam tại lục địa Mỹ (37 độ C mùa hè - âm 5 dộ C mùa đông).

Một khi sinh lý con người đã điều tiết và bình thường hóa được với môi trường này, không thể nào nói rằng cơ thể con người còn y như lúc nguyên thủy là lúc sanh ra, nơi chôn nhau cắt rốn. Con người phải có thay đổi, một cách rất căn bản. Thay đổi từ hormones, các metabolisms, hệ thống chức năng miễn nhiễm (immune system) từ đó phải có thay đổi tính năng sinh lý và tâm thần nào khác thì không rõ rệt nhưng khó chối cãi.

Nói tóm lại, người Việt đến sinh sống trên đất Mỹ đã thay đổi theo chu kỳ con tạo một cách thụ động mà ít người để ý. Theo thằng Bờm thì dấu ấn phong thổ này quan trọng về sinh lý cũng như tâm thần (biologic and psychologic/behavioral), có thể, với con mắt sắc bén, nhận thấy khi tiếp cận con người được. Đây cũng là một chướng ngại vô hình trên đường hội nhập, và ngược lại với người trở về lại quê nhà. Cũng nên nói là chỉ là một chướng ngại nhỏ và tương đối dễ vượt qua nhờ phương tiện vật chất sẵn có và chỉ dẫn người chung quanh khi mới di cư đến - ngoại trừ đối với người đã già mà phải di cư.

Một ngày nắng ấm tại một khu thương mại nhỏ người Việt và Việt gốc Hoa. Nhiệt độ khoãng 55 độ F. Nếu ngoài bãi đậu xe có chút gió thì sẽ là 40 F, bà con không ai dại đứng ngòai chơi, chỉ mau mau vụt vào bên trong chợ, nơi nhiệt độ sưỡi là 75F. Hình vắng là vì vậy.

Ngày trước Giáng Sinh bên một thương xá tại Dallas. Hôm nay nhiệt độ là gần 32 độ F, độ đông nước. Mưa lạnh rơi xuống mặt đường sẽ đông tức khắc và tạo thành những mãng băng nhỏ như thấy trong hình, người đi sẽ trợt té dễ dàng (tại nạn trợt té tăng rất cao vào mùa đông, nhất là những ca nhập viện gãy chân người già), xe thì nếu cáng phải nhiều bánh cùng lúc sẽ trợt văng ra khỏi đường đi, gây tại nạn hàng loạt.

Post tới: Lễ hội mùa đông.

thằng Bờm

Phụ chú:

Bạn đọc có thể thất vọng là sao không thấy có ảnh tuyết trắng. Đó là vì trên thực tế như đã nói những ngày tuyết rơi hiếm như những ngày mưa. Sau khi tuyết rơi cảnh quang chỉ đẹp độ vài ngày nếu nhiệt độ thấp, nếu không tuyết sẽ tan mau. Khi tan thì để lộ bụi, rác, lá cây khô, bùn trong rất…  bẩn. Dĩ nhiên ở các bang cực Bắc thì tuyết có thể tồn tại hàng tuần hàng tháng, sẽ bồi thêm sau các cơn bão tuyết. It ai kể cả người Mỹ bản xứ thích lên đó sinh sống. Du lịch thì được!

* - Không kể cái gọi là daylight saving time, giờ mùa đông/giờ mùa hạ. Mỗi Tháng 3 (tuần thừ 2) và Tháng 11 (tuần đầu) thiên hạ phải chỉnh đồng hồ lúc 2 giờ đêm, tới (mùa xuân) và lui (mùa thu) 1 giờ để tận hưỡng ánh sáng nắng vào buổi chiều. Ngọai trừ Hawaii và Arizona viện lý do gần xích đạo quá rồi, chiều nào cũng như nhau hè hay đông, thay đổi làm chi cho phiền. Lý do là kinh tế nhưng nay có khuynh hướng muốn hủy bỏ vì chẳng lợi ích gì cho đời sống hiện đại (lý do ban đầu là vì muốn tránh bớt… hại điện).

** - Trong nhựa cây có hóa chất tựa chất cồn, hạ độ đông của nước H2O trong cây nên cây vẫn rất… mạnh giỏi, nhựa trong cây vẫn chảy. Các cây nhiệt đới không sống qua mùa đông được vì không có chất này, nước trong tế bào đông lại thì tế bào bể và cây chết khô. Nhiếu người thấy cây bông giấy (bougainvillier) có vẽ cứng cáp đem trồng ở Texas nhưng không sống được.
Mùa đông các cành cây có thể có nguy cơ gãy vì lý do rất đặc biệt, đó là băng đá đóng lên cành nhỏ và lớn tạo sức nặng tăng nhiều (1 lít nước cân nặng 1 kí lô) Khi đêm lạnh dưới độ đông mà có hơi nước hay nước mưa, mưa phùn hay sương dày, nước sẽ đọng lại trên cành lớn nhỏ - sáng xem thì rất đẹp, lung linh nếu có mặt trời. Cây gãy xuống đường và lên giây điện sẽ rất nhiều. Tuyết rơi không làm gãy cây vì tuyết nhẹ, tan mau, và có ít gió sẽ rơi liền. Băng (frost - nước đá) và tuyết (snow) khác nhau về chất và điều kiện thời tiết gây ra.

- Ánh sáng mặt trời ảnh hưỡng mức melanin, dopamine trong cơ thể, hai chất này trực tiếp ảnh hưỡng đến giấc ngủ (và ngược lại là sự tỉnh thức) của con người. Hệ thống miễn nhiễm và đề kháng cũng bị ảnh hưởng lớn bởi ánh sáng mặt trời. Thằng Bờm nhận thấy dân bản xứ chết vì những lý do mà tại Việt Nam xưa kia cho là… lãng xẹt: Salmonella, E.Coli, cúm, cơn suyễn, cơn dị ứng v.v… Người Mỹ là những khổng lồ chân đất sét. Dân da đỏ bản xứ thì thôi, bạ gì cũng chết (gần diệt chủng cũng vì thế, không chịu được bệnh mà người da trắng đem qua)

- Nước từ trời, mùa đông có nhiều loại. Tuyết thì có lúc hạt lớn như hạt đậu (snow flurry) như khi sa nhiều hay trong cơn bão tuyết. Khi nhẹ lai rai (như mưa dầm) thì hạt nhỏ nhất (đơn vị) gọi là snow flakes, nhỏ như hạt mè, hình sao muôn cạnh xem rất đẹp mắt (chỉ xem gần trên bàn tay thôi, khi bay không nhận ra được) Đó là hình sao tuyết mà cac bạn thấy dùng làm trang hoàng Noel. Mưa thì có mưa thường như mọi nơi nhưng rất lạnh. Có loại mưa thật lạnh gọi là freezing rain, hạt mưa chạm đất là thành đá ngay tức khắc, tựa như hạt sáp đèn nhỏ xuống bàn. Thứ mưa này là độc hại hạng nhất cho xe cộ, thấy rơi lên kính thì mau mau dừng lại mà chờ, thường không lâu sẽ qua (trờ về mưa thường lại. Có loại tương tự gọi la sleet, gần giống như mưa đá bào (loại đá bào nhận con nít ăn với xi-rô), cũng rơi ngắn hạn nhưng thấy mà… rét. Hai loại mưa này khi rơi lên kính xe nếu bạn bật quạt nước sẽ không đi mà dính lại thành lớp nươc đá, sẽ hết thấy đường trong nháy mắt.
Có điều bạn nên biết là, trong mùa đông gần như không bao giờ có mưa đá, gọi là hail, chỉ có trong cơn giông mùa hạ (thunderstorms). Cục đá nhỏ như hạt bắp là thường, xui thì có thể lớn như trứng cút, bể kính xe, mái ngói, và bể… đầu nếu ngu mà đưa đầu ra mưa. Có năm có cục lớn bằng quả trứng gà Mỹ gọi là golf ball-size, các bãi đậu xe thiệt hại 100%, không hiếm lắm. Có bán lọai bảo hiễm này, ai khôn thì mua.
Nên nói là đa số dân Việt Nam sống tại miền Nam California không bao giờ phải chịu những loại này, năm nào có chút mưa đá hail mùa hè thì vui lắm rồi.

Posted in Uncategorized | Print | No Comments »

5. December 2009 by thằng bờm.

Nam California là một vùng sa mạc mênh mông. Các bạn tưỡng tượng một vùng khô cằn vùng Phan Rang gần biển và nhân nhiều (10000 lần) ra thì đó là vùng sa mạc quanh các thành phố như Los Angeles, San Diego, Santa Barbara.

Vùng hình này chụp cách Los Angeles (và Quận Orange nơi có tụ tập dân cư gốc Việt lớn nhất thế giới - khoãng 200 000 người) khoãng 200 km, lái xe thì 1 giờ rữoi hơn.

Mùa này vào đông các đĩnh núi, cao độ trên 2000 mét, có ít tuyết. Sa mạc này là trên một bình nguyên đã cao hơn vùng ven biển. Bạn vào Google thì sẽ thấy vùng phía đông của thị trấn Palm Springs. Mùa đông khá lạnh và mùa hè rất nóng. Địa điểm hình này chụp là một eo gió, hình thức 1 cái “cửa ãi”, gió luồn qua từ miền ven biển, gió đặc biệt mạnh lái xe cao tốc rất dễ mất tay lái, xe thùng thì lật là chuyện thường gặp bên đường.

Các cụm cây trong hình là 1 loại thông cằn cõi, người mình có thể sánh với cây tùng, mọc nhiều nhưng thưa thớt ở sa mạc. Mỹ gọi là chaparral, mùa nóng cháy “rừng” dữ dội. “Hy vọng” có dịp sẽ chụp cảnh cháy rừng vùng Nam California khác tặng bạn đọc xem chơi.

Đây là đỉnh của cái “eo” gió luồn. Xe tải thì to bằng cái nhà, so sánh để thấy mỗi cột trụ cao bằng cao ốc 10 tầng, mỗi cánh quạt thực sự là 1 cánh máy bay, với thiết diện và công dụng vật lý y như 1 cánh máy bay.

Thật sự thì lối sản xuất điện này không hiệu xuất mấy (efficient. Efficiency là  tỷ số giá trị thu hoạch chia cho <năng lực - vốn đầu tư - chi phí vận hành>) vì cần chiếm hẵn 1 mặt bằng bao la, và xa nơi dùng điện (ai mà ra sa mạc ở, và điện mất mát rất nhiều nếu cần tải đi xa). Nói chung các trại gió chỉ có công xuất 30% thời gian đêm ngày, có mùa cao hơn, mùa thấp hơn. Vùng này vi địa thế tốt nên thời gian sản xuất có cao hơn. Dưới đây xin trích một giãi thích trên mạng xuống để bạn có khái niệm.

“One 1.8 MW wind turbine at a reasonable site would produce over 4,7 million units of electricity each year, enough to meet the annual needs of over 1,000 households, or to run a computer for over 1,620 years.”

Nhưng có còn hơn không, sa mạc để đó có ai qua. Những khu này gọi là wind farms, như “nông trại gió”,đầu máy gọi là wind turbine, khi quay gây tiếng kêu rít rít khá lớn và âm giai cao, nên có nơi nào nhiều dân cư ngụ gần hay bị than phiền và kiện cáo.

thằng Bờm

Phụ chú:
Hình thằng Bờm đi làm ăn thường qua vung này chụp. Vưa lái xe trên trăm cây số giờ tay phải bấm máy. Không copyright gì nhưng có ai dùng mà nêu xuất xứ thì vui thôi. Trên Google Map hay Google Earth cũng thiếu gì.

Posted in Uncategorized | Print | No Comments »

2. December 2009 by thằng bờm.

Lâu lâu có dịp xin bàn chút dỉnh về anh ngữ. Nhân tiện nói về cảnh sát, là danh từ police.

Nói về police như là 1 cơ quan:

- State police has come and arrested him.
Cảnh sát tiểu bang đã đến bắt ông ấy.

- The police has announced that 1st street will be closed on Sunday.
Cơ quan cảnh sát đã thông báo là đuờng số 1 sẽ đóng chủ nhật này.

Nói về police như là 1 nhóm ngừời (số đông - plural form):

- State police have come in force to arrest him.
Nhân viên cảnh sát đã đến rất đông (lực lượng hùng hậu) để bắt ông ta.

- I saw a lot of police at the street corner.
Tôi có thấy nhiều người cảnh sát ở góc đường.

Dùng chủ từ thay cho “police” nào đúng? 

- The Los Angeles police? It doesn’t have enough manpower.
Cảnh sát Los Angeles à? Họ không đủ nhân lực.

- The police? they don’t care!
Cảnh sát ấy à? họ đâu có quan tâm!

Cả hai câu đều đúng, và hoán chuyển đuơc.

Từ đồng nghĩa thường dùng:

Policeman, police officer (bất kể là sĩ quan hay không), patrolman (nếu nói người cảnh sát tuần tra xa lộ),
Constable ít dùng hơn, chủ yếu các vủng hẻo lánh, Alaska.
Từ cop dùng như slang - tiếng lóng - nhưng thông dụng, ngay cả trên truyền thông. Từ này cho đến nhưng năm 60 còn mang ý khinh bỉ, nay thì có thể dùng mà không có ý miệt thị.
Sheriff deputy hay deputy, marshall, là cảnh sát viên của các cơ quan đề cập phần trên.

Posted in Uncategorized | Print | No Comments »