Tiếp tục về việc tuyển chọn 12 người jury, gọi là members of the jury.

Phiên tòa tại Mỹ gọi là trial. Trial là thử, thử thách. Tục truyền xưa người ta không biết phân xử phải trái, thật dối nên để cho thần thánh làm sáng tỏ, đem 2 ngừoi của một tranh cải ra thử thách, ai bước qua lữa mà không cháy (phỏng) thì là người đó nói thật. Trial by fire. Ngó bộ cái lề lối này không thành công lắm vì cú nào 2 tên kiện tụng cũng bị phỏng cả, nên loài người nghĩ ra nhiều cách khác để thữ xem ai dối ai thật. Cuối cùng thì mới, à, hay là mình dùng lý luận loài người xét hai bên, xem ai phải cũng được vậy. Mới ra các phiên xử, từ Solomon đến nay tiến bộ khá nhiều, nhưng vẫn còn giữ từ “trial”. Người phán xét không còn là thần thánh mà tại Mỹ là jury. Jury nghe xong hết 2 bên, jury nói bên A nói dối, bên B đúng, hay ngươc lại, và kẽ trọng tài là thẩm phán sẽ tuyên bố như vây và dùng luật pháp thưỡng phạt.

Hình luật có luật sư nhà nước, dùng lý lẽ (luật) và bằng chứng nhà nước để buộc bị cáo là sai trái. Bị cáo dùng lý lẽ và bằng chứng của mình dể bảo rằng, không có, tôi vô tội. Bị cáo không giỏi đôi chối lý sự nên phải thuê thầy kiện nói dùm mình, theo ý mình, thầy kiện là người làm thuê cho mình*. Những gì thầy kiện mở miệng ra nói là như từ chính mình nói, thầy kiện không có quyền quyết định gì ngoài chuyên môn mà bị cáo không đồng ý.**

Điều quan trọng khi chọn jury member là bị cáo (nghi can) có quyền chọn, và bác, bất cứ ai, gần như bất cứ vì lý do gì. Bị cáo ngồi cạnh luật sư mình và luôn thì thầm gật gù khi trong lúc này***, mỗi jury ngoài sự đồng ý của biện lý nhà nước phải đươc người nghi can chấp nhận (bạn có thể so sánh với luật pháp các chế độ khác). Việc chọn/bác jury kéo dài bao lâu cũng được, không có chuyện ông tòa được nói “mệt quá 2 bên chọn lẹ cho bà con nhờ”, thời gian không thành vấn đề cho dù thời gian là vàng bạc (của ngân quỹ, thuế người dân trong đó có nghi can đóng). Công lý rất cần đến sự nhẫn nại.

Thằng Bờm được 2 bên thấy cái bản mặt sạch sẽ có lý, với lý lịch vắng tăt của mình đã nói ra, tuổi tac, học lực, nghế nghiệp v.v… và được chọn, ok cho anh ngồi đó nghe tụi tui trình bày.

Xong 12 người được chọn, ông tòa bảo mọi người đứng dậy và thề độc, nghe lục sự đọc lời thề (hứa này nọ) rồi đồng thanh trả lời “tôi xin thề”. Ngồi xuống và bắt đầu.

Việc đầu tiên là ông tòa, uy nghi và từ tốn: “Thưa quý ông bà bồi thầm đoàn đây là vụ nhà nươc tiểu bang California buộc tôi bị cáo là ông ABC đã vi phảm điều 123 chưong 456 đoạn 789 của bô luật hình sư, là tội đả thương chí mạng nạn nhân là ông XYZ ngày mấy tháng mấy lúc 10:10 giờ  tại địa điểm LMN v.v…. Quý ông ba jury sẽ đươc luật sư 2 bên trình bày bằng chứng và lý lẽ, v.v…  Ở đời con người nhìn một vụ việc dưới nhiều con mắt khác nhau và rất ít ai đồng ý đâu là sự thât. Sự thật tuyệt đối là một điều khó tìm ra,  nhưng không chối cãi được là có những việc (băng chứng cụ thể) rõ ràng vượt lên trên mọi nghi vấn hợp lý (beyond reasonable doubt) Nhiệm vụ của quý ông bà là xác định bằng chứng nêu ra là thật beyond reasonable doubt - nghi ngờ hợp lý, và kết luận đâu là sự thật trong vụ án này.  Xin quý ông bà công minh và sàng suốt, và xin Ơn Trên soi sáng”. Đại khái như vậy (chỗ chữ nghiêng là nguyên văn).

Bên cáo buộc có bổn phận chứng minh tội trạng (burden of proof - burden là 1 gánh nặng, gánh nặng trách nhiệm phải chứng minh tội trạng cáo buộc người ta, không tố cáo vu vơ), bên bị cáo chỉ cần gieo nghi vấn hợp lý là đủ, không cần chứng minh tuyệt đối (điều mà không ai làm được). Thà tha lầm còn hơn phạt lầm, đó là nguyên tắc của một xã họi văn minh bác ái. Để bảo đảm tính vô tư cho vụ xử bồi thẩm đoàn phải:

- Tuyệt đối im lặng về vụ án cho đến sau khi kết thúc, không thảo luận với bất cứ ai kể cả với nhau hay gia đình, người ngoài cuộc. Tuyệt đối cấm jury member gặp gỡ nói chuyện với 2 bên, bên công tố cũng như bị can hay gia đình, kể cả luật sư 2 bên. Ai vi phạm sẽ bị phạt rất nặng. Ai mua chuộc hay hâm dọa jury sẽ bi luật pháp trừng trị.
- Không mang vào thảo luận nhưng kinh nghiệm riêng tư, những hiểu biết liên quan hay không liên quan đến vấn đề được tranh cãi. Thí dụ: tôi là tiến sĩ vật lý, tôi biết việc này không thể xãy ra được, hay là tôi biết rõ khu nhà này, nghi can không thể đi lối này được, v.v… Luật sư đôi bên sẽ mang đến đầy đủ thông tin cần thiết, có thể chở jury đến hiện trương, quý ông bà chỉ kết luận trên những gì đã cùng nhau nghe trình bày tại phòng họp này.
- Không thảo luận, kết luận vội vã cho đến khi nào nghe hết bằng chứng và lý lẽ hai bên. Khi đó thảo luận sẽ điễn ra trong phòng kín có người bảo vệ và phuc vụ.
- Quý ông bà sẽ duoc trả số tiền là (giá 1 ổ bánh mì) mỗi ngay phục vụ, tượng trưng cho lòng biết ơn của nhân dân tiểu bang California và của chính tôi.

Và cuối cùng ông tòa “Xin mời luật sư nhà nươc!”. Lúc đó phiên xử án chính thưc bắt đầu.

Luật Mỹ có câu ” you have the right to remain silent”, “ông, bà, anh, có quyền không trả lời gì (ai) cả”, để tránh công quyền dùng bạo lực cưỡng ép người dân, tránh cho người dân vụng về hay sợ hãi mà vội vã tự buộc cáo mình (self-incriminate). Đó là nói lên sự công minh nhân đạo của luật pháp Hoa kỳ, thục thi những điều khoãng trong Bill of Rights (xin google wikipedia) gồm những điều khoãng bảo vệ quyền người dân (hiến pháp gốc chỉ nói quyền và phận sự của chính quyền - tức lề lối cai trị nước)

Cái vụ nghĩa vụ jury này coi bộ dài dòng hơn là thăng Bờm dự kiến, nhưng thiết nghĩ bổ ích cho ai muốn có một ý thưc can bản về xã hội đới sống con người trên đất Mỹ, xin chờ thêm 1, 2 posts nữa. Xin thứ lỗi cung bạn đọc. Hẹn gặp.

Phần phụ chú:

* Tại Hoa kỳ có cơ quan cấp luật sư miễn phí cho người nghèo không có tiền, như chế độ y-tế miễn phí vậy. Luật sư gọi là “public defender”, ăn lương bộ tư pháp của bang.

** Do đó rốt cuộc jury chỉ nghe 2 thầy kiện nói chuyện với mình, chỉ khi nào bị cáo bảo luật sư mình “anh cho tui lên nói, tui chịu trách nhiệm nếu bên kia bắt bẻ”, bên mình gọi là lên vành móng ngựa, Mỹ không có vành móng ngựa mà là cái ghế của nhân chứng  - witness stand, bị cáo làm nhân chứng cho chính mình ( cái ghế thoải mái chư không phải chổ đứng). Bên buộc tội không có quyền này, không có quyền gọi bị cáo lên hạch xách, bị cáo chỉ cần bài bác thành công những gì biện lý nói (bạn có thể so sánh với các hệ thống xét xử các nươc khác).  Nhắc lại là luật sư 2 bên nói chuyện, lý lẽ, trình bày, phân bua, là với jury, không phải cãi nhau, hay biện minh với ông thẩm phán.

*** Tỉ dụ người bị cáo da trắng, ghét jury da màu, bác cũng được và được giữ lý do đó bí mật, tuy nhiên loại bác người độc đoán này hạn chế 1 số thôi tỉ dụ 10 lần, ngoài số trên nếu bị ông toa hỏi thì phải báo cáo (riêng với ông tòa) lý do tại sao bác.