Jury duty - Nghĩa vụ bồi thẩm - số 2

7. October 2009 by thằng bờm.

Ok, bạn nói “nói ’sống trên đất Mỹ’ mà chả thấy đời sống gì, nói bá láp về luật pháp, anh là ai luật sư hay nhà nước mà nói ai tin?”

Xin thưa bạn, đó là luật pháp thường thức, cũng như vệ sinh thường thưc, bạn phải biết để sống năng động trên dất Mỹ. Ai cũng biết, ai cũng thi hành, ai cũng kinh qua. Dĩ nhiên giáo dục công dân thì củng có người dốt người rành, người trốn học, nhưng nghĩa vụ này trốn mà ông tòa ông ghét thí ông phạt giam và 2000 đô la một chuyến.
Và đây, theo quản cáo của blog, đây là đời sống thăng Bờm, chỉ là một thường dân như trăm triệu thường dân Mỹ:

Kể chuyện một lần hầu tòa cách đây vài năm. Một lần thằng Bờm được (bị) gọi hầu tòa tại Long Beach, thuộc quận Los Angeles, chỉ vì nó dại dột đã ghi danh cử tri trước đó nên mới lọt mắt xanh ông tòa. Làm ăn cá thể (có doanh nghiệp tư) mà phải mất ngày làm đi hầu tòa thật sớm trong cả tuần, phải chịu thua thiệt, xin mụ công chức tòa không được, khi đến trình diện thì mụ phát cho tấm thẻ bài mang cho oai* và chỉ vào ngồi trong phòng đọc báo, chờ gọi.
Phòng đọc báo là một cái sảnh lớn, cấm người không jury vào, có ghế dài, ghế nhỏ, sách bào, tivi, bàn đánh bài đánh cờ, như một phòng khách lớn. Tại đây có khoãng 200 người bị gọi, tổng số gọi là jury pool, một “kho” jury, để các vị thầm phán (judges) bốc. Thằng Bờm vô đó ngồi xem tivi, đọc báo, hay đi lại làm quen với thầy chú chơi. Có đủ tầng lớp xã hội, từ thanh niên trở lên đến ông lão, đàn ông đàn bà, nghề nghiệp từ bác sĩ luật sư công chức, doanh gia, hoc sinh sinh viên, công nhân, nội trợ v.v… Và v.v… ** Tất cả cũng như thằng bờm bị bốc thăm trúng mà vô gỡ lịch 1 tuần trong cái phòng này***. Mọi người có lảnh 1 con số nhóm, mỗi nhóm độ 35 người. Lâu lâu loa gọi nhóm A nhóm B đến phòng xử số 1 sồ 2 trình diện cho ông tòa xem dung nhan.

Xin lỗi độc giã, chứ, không giải thích bối cảnh, khó kể cho độc giã theo dõi đuợc, thì phải giải thích như sau:

Hằng ngày, tòa nhận những vụ án phải xử từ công tố viện chính phủ (hành pháp, gọi là office of the district attorney, hay là D.A. office - đó là nhưng criminal cases, vi phạm hình luật) và từ các luật sư tư xin tòa xử cho thân chủ bị người khác làm thiệt thòi (gọi nôm na là các vụ thưa kiện, ông nọ kiện bà kia - thuộc dân luật) Tòa án có lục sự sắp xếp giấy tờ và tổ chức phiên án, mời một ông thầm phán không liên quan gì đến nhân sự và chi tiết vụ án thụ án*5, ông này (gọi nôm na là quan tòa) triệu jury. Tòa nhà có trên 10 phòng xử, sắp xếp như cac bạn thấy trong phim ảnh Mỹ, nói chung rất đồng bộ, giống nhau từ tiểu bang này qua tiểu bang khác, thành phố này qua thành phồ khác. Mỗi phòng xử dươc dành cho một vụ án, từ khi bắt đầu cho đến khi kết thúc, sau đó lại tiếp tục, vụ khác.

Vậy thì, đến một lúc, nhóm của thằng Bờm được gọi xuống lầu dười phòng X trình diện. Phòng có sẵn người an ninh mang súng oai phong, luật sư 2 bên, người nghi can**** (đây nói về 1 vụ án mạng) thư ký đả tự có máy dánh tốc ký và máy ghi âm, một vài người thân nhân bạn bè cua nghi can, 1 vài thân nhân và bạn bè của nạn nhân, 1 vài người hiếu kỳ. Bảo vệ mời mọi người ngồi, rồi ông tòa vào thì mọi người phải đứng dậy. Ông (bà) tòa nào cũng vậy, mấy lần như một, mặt mày nghiêm trang nhân hậu, lạ vậy. Chưa thấy ông tòa nào mặt.. dễ ghét!

Ông tòa tuyên bố lý do và sơ lươc tội trang, nói về nghi can thì gọi “Mr, Mrs, Miss, gentleman… ” (chứng tò là không có thành kiến với người bị cáo), và một vài quy luật jury phải theo. Trên tường có một tấm bảng sơ lươc cho mọi người biết phải làm gì. 12 người dược gọi lên ngồi trên ghế như bạn thấy trong phim ảnh. Rồi luật sư và công tố viện phỏng vấn từng người xem có muốn cho ngừoi đó xet án không. Người đươc chọn làm bồi thẩm phải được 2 bên đồng ý. Khi một người bị loại thì đươc ông tòa cám ơn rất chi là lịch sự, và mời lên phòng đọc sách để chờ đuợc bốc cho vụ án khac (cho hết thời gian phục vụ thôi - cho nên đươc chọn liền thì khòe). Một người khác trong pool 35 người lên ngồi ghế bỏ trống. Cứ thế cho đến khi hết 12 người đươc luật sư 2 bên đồng ý thôi, rồi phải chọn thêm 2 hay 3 người dự khuyết tùy vụ án dự đóan sẽ kéo dài bao lâu, vì trong mấy ngày xử án có thể có người phải bỏ ghế vì lý do chính dáng như tai nạn bệnh tật (trường hợp đang nói thì có người cha chết bất đắc kỳ tử mà là con một và quan tòa cho nghỉ)

Đến phiên thằng Bơm, thì phải đứng dậy thề độc, nói tên họ, nghề nghiệp và trú quán. Sau khi cho ngồi, công tố viên bắt đầu phỏng vấn, hỏi có thành kiến về này nọ không như luật hiện hành về cần sa ở Mỹ (liên quan đến vụ án - vụ án có thuốc cần sa) có từng là nạn nhân của hung bạo không (vì sợ thành kiến với nghi can), đặt biệt là có lúc luật sư quay mặt đi và cố tình lẩm bẩm mau một câu hỏi - các bạn biết tại sao rồi, thàng Bờm không che dấu đươc màu da vàng, che miệng và nói khó nghe xem nó theo kịp không, vụ án có lùc sẽ gây cấn và lộn xộn. Nói chung 2 luật sư hai bên hạch hỏi thằng Bờm khá kỹ nhưng rốt cuộc đồng ý đề nó ngồi, chính thức là 1 jury member, 1 nhân viên của phiên tòa. Trong suốt thời gian đó ông tòa ngồi quan sát cách làm ăn của luật sư mà không nói năng gì, như người kiểm sát vô tư, nhưng có quyền răng đe khi luật sư làm trái lệ. Luật sư có quyền từ bác một người làm jury vì bất cứ lý do gì, nếu chỉ vì ghét cái mặt thôi cũng được.

Chọn 12 người ngồi jury có thể rất mau, có thể kéo cả ngày (có nghỉ trưa).

Post sau sẽ nói về quy luật jury phải tuân hành trong thời gian vụ án.

Nói tới đây, thằng Bờm cũng phải chêm nhận xét mình vào, là:

là một xã hôi tạo ra và tuân hành một lề lối lớp lang để giải quyết vấn đề an ninh xã hội trong công bình và sáng tỏ (thanh minh bạch nhật - tiêng Mỹ gọi là transparent, transparency) nươc Mỹ đáng được noi gương trong lãnh vực này. Mọi người tuân thủ, không phàn nàn cho dù có thiệt thòi đôi chút, nghĩa vụ rất nhẹ mà giáo dục người công dân, cho họ thấy trách nhiệm, thấy hãnh diện đang tham gia vào việc chung cua xã hội, cộng đồng. Nhà nước không còn là 1 tập hơp cơ quan cai trị, mà là 1 tập hợp những bộ máy phục vụ người dân do người dân điều hành, vì vậy người dân sẽ vui vẽ dóng góp, sẵn sàng hy sinh để bảo vệ nó, không chỉ bảo vệ một khái niệm “quốc gia” mơ hồ.

Phần phụ chú:

* thẻ bài đề “Jury”, lui tới trong tòa có ít nhiều ưu tiên và… kính nể, và báo cho người lạ hay người dính dáng đến các vụ án, báo chí, không đươc nói chuyện, vì sẽ bị cáo vế tôi ảnh hưỡng jury (jury tampering), phải tránh như hủi.
** quân nhân được miễn, cũng như nhân viên công lực từ FBI đến cảnh sát quận (sheriff) cảnh sát thành phố (police) vì thiên vị với phe cáo tội là… cơ quan công lực.
*** thồi gian phục vụ tùy quận. Quận nào ít người thì khác quận nhiều người, quận ổn định khác quận rối reng. Ngồi jury pool thì 1 tuần hai 2 chẳng hạn, cho đến khi nào dược “bôc” vào 1 jury thôi, nên thí dụ ngày đầu dược chọn mà vụ án chỉ 2 ngày thì ngã ngủ, thì có thể về nhà với giấy cám ơn và 12 đô la một ngày, 2 năm khỏi làm nghĩa vụ lại. Quy luật này tùy, rất tùy địa phương, may nhờ rũi chịu.
**** nghi can được cỡi còng, nếu có người thân mang đến thì đươc mặc đồ như ngoài đời, hoặc mượn ao quần thường chứ không mang áo tù, tất cả để jury khỏi có thành kiến là nghi can có tội trươc khi đươc xử.
*5 Nếu quan tòa có dính dáng xa gần đến bất cứ khía cạnh nào trong vụ án thì, một là ông tòa xin miễn tham gia, hai là luật sư sẽ xin cho thay một ông khác để giữ tính chất vô tư.

Posted in Uncategorized | Print | No Comments »