Hôm nay xin nói về tiếng “check”, dùng rất nhiều. Gần như ngày nào bạn cũng ít nhất dùng 1 lần trên xứ Mỹ, nếu không nói trong bất cứ trao đỗi nào hơi dài một chút.

Vì bối cảnh những trao đổi, từ này khó có thể hiểu lầm, nhưng cũng nên bàn thêm cho rõ ý nghĩa của nó trong mỗi tình huốn. Một vài thì dụ với nghĩa tiếng check khác nhau hoàn toàn. Bạn sẽ thấy tiếng check có nhiều nghĩa tuy theo context.

- Anh check dùm tôi bài này. Để tôi check lại chương trình. Cô check lại xem trong xe còn sót gì không.
Check đây là động từ to check, có nghĩa là kiểm tra lại. Anh văn có checklist, danh từ, là 1 danh sách ngắn dài phải kiểm tra, thứ tự trên xuống, tỉ dụ như cheklist của phi công khi sắp nổ máy phi cơ. Có thể đơn sơ như 1 danh sách đi chợ.
Do tình huốn này bạn còn có thể nghe đối thoại như sau:

- Tank full? Xăng đầy?
- Check! Xong!
- Batteries good? Bình điện báo tốt?
- Check! Xong!
- Runway clear? Phi đạo rãnh?
- Check! Xong!
- Brakes off? Thắng nhã?
- Check! Xong!

Đó là đối thoại 1 nguời đọc checklist, 1 người thi hành hay kiểm tra và xác định.

- Anh viết cho toi một cái check.
Check đây là danh từ, xuất xứ là chèque tiếng Pháp, hay cheque tiêng Anh xưa.

- Tôi check-in lúc 9:00 giờ (tại khách sạn). Giờ check-out là 12:00 trưa.
Check-in đây là 1 thủ tục ghi danh, là động từ ghép không thể phân được mà không phá ý. Dĩ nhiên check-out là ghi danh ra. Check-in va check-out chỉ dùng cho tòa nhà, nơi làm, bệnh viện v.v… nói chung là 1 building, cơ sở. Khong thể dùng cho bất cứ gì khac.

- Tôi check-in lúc 10:00 (tại quầy VN Airlines)
Gần giống như vào hotel, do thủ tục hơi giống nhau. Có nghĩa là đăng ký, đến báo cáo là tôi có mua vé rồi và đây tôi sẵn sàng lên xe. Để ý là không có chuyện check-out máy bay.

- Anh có hành lý check không?
Check đây là gửi, từ tập tục xưa gửi đồ ngoài cửa 1 số nơi, như hàng quán, nhà khách. Tỉ dụ là mủ (hat check) hay áo choàng áo lạnh khi vào nhà hang, hộp đêm. Tiếng này chẵng may cũng dùngtrong việcđi lại bằng hàng không, làm nhiều người bối rối, lầm lẫn!Hai chuyện check-in va check hành lý khác xa nhau. Câu mẫu: “Check your coat at the door”, hãy gửi áo choàng khi vào cửa.”Check your bag at the entrance”, không có nghĩa là cho ai khám túi xách mình, chỉ có nghĩa là gửi lại.

- Cô cho xin cái check.
Check đây là cái hóa đơn, chỉ nói trong nhà hàng mà thôi.

- Mỗi câu hỏi có 2 ô, ô “Yes” và ô “No”. Anh hãy check ô nào thích hợp.
Check đây là lấy viết đánh một dấu, còn gọi là check mark, dấu check, lên miếng giấy

Ngoài ra tiếng Mỹ dân gian (slang) còn thành ngữ check it out, check this out. To check (object) out là hãy xem nè!, xem kìa!, xem di!

- Check this girl out!
Nhìn con nhỏ (đi sau lưng mình kìa)

- Check this out! (+ singing…)
Nghe nè! (+ nguoi nói hát 1 câu cho nghe…)

- I’ve seen this good movie. Check it out!
Tôi có xem 1 phim hay. Anh hãy đến xem nó đi!.

Còn lại tiếng check này ít nghe, có nghĩa là “chiếu tướng”, chỉ dùng khi đánh cờ:

- Check!
Chiếu tướng! (checkmate là chiếu bí, hết chổ chạy, cũng hô to “checkmate!”)

Ngừoi Việt ở Mỹ lạnh lẹ trong học hỏi và bắt chước, không có nghĩa họ hiểu hết những gì họ nói, nhưng với bối cảnh những trao đổi thì đối chiếu và hiểu được ý nguoi nói (tiếng Anh hay tiếng Việt… pha).

Ngươc lại có lắm người (spectrum học lực của người Việt ở đây cũng như nơi nào khác, kéo từ người ít học đến người hiểu biết rộng rãi) nói, dùng, mà không biết tiếng mình phát ra là gì trong tiêng Anh. Tỉ dụ như từ check. Tỉ dụ chữ line và lane sẽ đề cặp trong post khác.

Trong chuyến về thăm quê sau gần 1/4 thế kỷ thằng Bờm thường gặp Việt kiều về cứ lăng xăng cố pha tiếng Anh, và lắm khi thì pha sai, rất sai. Hiện tượng bắt chước không dành cho người bên này, nên tại Việt nam cũng có người pha tiếng Anh, pha sai mà không biết, và gây lây lan!

thằng Bờm

Về gốc từ check các bạn có thể google “etymology, check” hay dọc blog này để ý thức hiện tượng 1 tiếng nhiều nghĩa.

http://www.grammarphobia.com/blog/2009/08/check-it-out.html

Phần ghi chú:

Tại Mỹ dấu checkmark hình chữ V, 1 nhánh ngắn, trong khi tại Viet nam chẵng hạn người ta dánh dấu bằng chữ X. Văn minh Anglo-saxon kỵ chữ X vì xem chữ X như cross, mà thập tự giá của thiên chúa giáo cũng là cross.